Hằng tấn tư liệu người ta sọan ra về việc này. Hàng triệu triệu chiến dịch, nghiên cứu, thống kê từ lâu nay về chuyện này. Hàng tỷ đô la đã được dùng trong việc tuyên truyền, báo động, điều trị phản ứng phụ hoặc hổ trợ cho việc ấy. Tôi chỉ có một chữ, một từ để dặn lòng trước khi bỏ thuốc:“nhục”.
Không nhục sao được khi tôi đã hút từ lúc 9 tuổi, đã thưởng thức cái phê của thuốc Bastos Lux. Tôi đã biết bao nhiêu lần lấy nó làm nguồn cảm hứng, làm kẻ bầu bạn, làm người đối thoại âm thầm khi tôi quá thất chí, quẩn bách, cô đơn hoặc trong những lúc bị shock. Không nhục sao được khi tôi đành uất nghẹn nuốt vào khói thuốc cho đến khi trong đầu tôi quay cuồng, tôi cảm giác lâng lâng an ủi tôi rằng cỏi đời này thật tạm bợ, cái giai đọan tôi đang phải trải qua ấy thật đáng bị nguyền rủa. Nó đáng bị tẩy xóa đi trong ký ức của nhiều người.
Vào giửa những ngày tháng tôi vào đaị học năm 1974, dù đang dốt nát tiếng Anh, không hiểu sao tôi lại nhớ được một câu dài như thế này, “A society is still barbarous when an industrious man can not support himself.”, “Một xã hội còn tồi tệ khi mà một kẻ siêng năng không tự nuôi nổi cái thân hắn.”
Ôi nhục thay một kẻ có bằng ĐH đang làm giám sát cho một công ty Lâm Sản như tôi không thể làm đủ tiền để hút thuốc lá đen!
Tôi không cảm thấy nhục sao được vì tôi đã bỏ thuốc trước ngày đi lên Bảo Lộc học chỉ vì tự muốn mình là đứa con tốt khi đi học xa. Suốt 3 năm tôi đã thực thi thật tròn vẹn lời hứa ấy của tôi. Điều đó đã khiến cho những ngày tháng của tôi trên BL thêm ý nghĩa, thêm đặc biệt. Tôi có thêm một thành tích trong cái chương dầy về tình yêu tôi dành cho mẹ tôi. Tôi đã muốn tự xứng đáng với cái vai trò làm anh của tôi. Tôi còn muốn cả lớp tôi và nhiều đồng môn khác phải ngả mũ chào thua tôi. Đối với học trò đi học xa nhà, thuốc lá và cà phê tốn rất nhiều tiền. Trên Bảo Lộc, với tôi, hai thứ đó đã chẳng có một ý nghĩa gì.
Sau ngày 30- 4, tôi đã tự động hút thuốc lại như thể tôi muốn đánh dấu một thay đổi lớn sắp xảy ra trong đời tôi, một chuơng mới trong quyển sách đời tôi. Tôi đã khiến bao nhiêu thằng bạn phải ngạc nhiên khi tôi tự tay mở ra gói thuốc Lucky, châm điếu thuốc một cách thành thục điệu nghệ. Tôi đã dặn lòng, tự ghi nhận rằng, “từ nay ta phải bắt đầu một giai đọan mới, với những cam go, thách thức mới.”
Khi ở rể, tôi hút thuốc lá ké của ông nhạc gia người có mấy bao thuốc lá ngon được cắt chọn phơi khô từ Phan Rang. Là tay nghiện nặng, ông tự tay cuốn lá và cắt nhuyễn, ngâm tẩm phơi nắng phơi sương như một nhà sản xuất thuốc lá thứ thiệt. Nhưng ông ấy còn phải kiên nể những điếu to tướng tôi đã vấn và cái cuộn khói tôi phì phèo ra.
Ra riêng, tôi hút thuốc điếu Dalat. Sau khi không kham nỗi 3 gói thuốc Dalat mỗi ngày, để cắt giảm khỏang chi tiêu đó, tôi đã hút thuốc vấn Xuân Lộc, vừa rẻ vừa nặng đô. Càng nhậu, tôi càng hút nhiều. Thuốc càng rẻ, tôi càng hút nhiều. Càng hút nhiều, hai ngón tay tôi càng nhuộm màu nhựa vàng nâu của thuốc. Màu nhựa càng vàng nâu, hơi thở của tôi càng ngắn, các nốt nhạc cao mà tôi muốn hát càng dể bị nghẹn lại. Trong khi bận bịu tập vẽ, hai bàn tay lấm lem vết sơn, dơ bẩn, tôi phải nhờ bà xã tôi vấn giùm một điếu to và bật lửa giúp tôi châm thuốc. Ngày qua ngày, trăn trở, nghĩ suy thế sự chuyện đời, tôi tự biến thành một tay nghiện thuốc thứ thiệt. Một tuần lể tôi đã đốt hết 250 gram thuốc lá Xuân Lộc. Tôi hút như một tay nghệ sĩ hay họa sĩ ngông cuồng nào nó, bất chấp cái tai họa của khói thuốc của chất nicotine và mọi thứ khác.
Xin mua được những vỏ bao xi măng với giá phải chăng, bỏ ra 14 tiếng vào 2 ngày cuối tuần, tôi đã làm chúng thành những bao giấy đựng đậu, đường- cái công việc tầm thường, ít thu nhập mà dân ở RG này không thèm làm. Hàng tuần tôi bán chúng ra các sạp bán lẻ ngoại chợ. Hơn nửa năm làm, sau khi bị những cơn ho nặng, tôi đã nhận ra bụi xi măng và khói thuốc đã làm tôi viêm họng nặng. Nhưng để bỏ thuốc ư? Tôi phải có cái gì để lấy lại chứ. Để bỏ công việc làm cho một công ty ư? tôi phải sẳn có một việc khác trước chứ?
Cái máy Canon dam cũ kĩ của Phượng cho tôi có thể giúp tôi chuẩn bị bỏ việc. Còn cái gì giúp tôi bỏ thuốc thì vốn nằm đâu đấy trong máu trong tim của tôi rồi. Một tay chăm chỉ tháo vát hà tiện có vợ 5 năm rồi mà không thể có nổi một khỏan dành dụm để sinh một đứa con. Cái số tiền lương 50 đồng/tháng chỉ đủ cho 40 phần trăm tiền hút thuốc của tôi đã khiến tôi tự hỏi 5 năm nay,
“Ta còn đáng hút thuốc nữa hay không?”
“Ta có quyền, có tiền để trả cho 60 bao thuốc lá đen hằng tháng không?”
“Ta không cảm thấy nhục khi bị họ đối xử như thế sao?”
Sau nhiều lần tự vấn, tôi đã tự tìm ra câu trả lời:
“Ta không đáng cầm một điếu thuốc nào nữa cả. Từ khi thành đàn ông, từ ngày qua làm cho một công ty Lâm Sản, chưa bao giờ ta cảm thấy hạnh phúc, hài lòng hoặc ít nhất là vui vẻ. Chắc chắn ta phải làm một điều thay đổi lớn, một quyết định lớn. Và đó chắc phải là việc bỏ thuốc.”
Lần lựa một vài lần, vào sáng sớm ngày 25 tháng 8 năm 1985, trên đường đạp xe đi làm, với chữ “nhục” trong đầu, tôi đã đơn giản chính thức bỏ thuốc, một trong những điều tôi luôn tin tưởng: “Anything is possible.”
Rạch Giá Aug 19, 2012
